Anh chị cho e hỏi: công ty mua hàng của cá nhân kinh doanh, nhưng cá nhân thuộc diện chưa bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử thì công ty vẫn được tính chi phí hợp lý khi có hợp đồng, chứng từ thanh toán, biên bản giao hàng phải không anh/chị. vì họ là cá nhân kinh doanh nên mình không cần lập bảng kê 02 phải không anh chị.
Hóa đơn – Chứng từ Mua hàng của cá nhân kinh doanh thuộc diện chưa bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử
- Thread starter Tamnh72
- Ngày gửi
Chào bạn,
Chưa thể kết luận như vậy. Cần tách hai vấn đề: nghĩa vụ sử dụng hóa đơn của người bán và điều kiện chi phí được trừ khi tính thuế TNDN của công ty mua hàng.
1. Không phải cứ “cá nhân kinh doanh chưa bắt buộc dùng hóa đơn điện tử” là bên mua được tính chi phí không cần bảng kê
Bạn cần xác định người bán thuộc trường hợp nào, doanh thu của họ và giao dịch phát sinh vào thời điểm nào. Không nên chỉ căn cứ vào lời giải thích “chưa bắt buộc dùng hóa đơn điện tử”.
Đặc biệt, chưa thuộc diện bắt buộc áp dụng một hình thức hóa đơn điện tử nhất định, chẳng hạn hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, không tự động có nghĩa là người bán không có nghĩa vụ lập hóa đơn khi bán hàng.
2. Nếu mua hàng thuộc trường hợp được lập bảng kê thì vẫn phải lập Bảng kê 02/TNDN
Theo điểm a khoản 13 Điều 3 Thông tư 20/2026/TT-BTC, trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh — ngoài các nhóm đặc thù được liệt kê tại điểm này — có mức doanh thu dưới ngưỡng doanh thu chịu thuế GTGT, hồ sơ gồm:
- Chứng từ chi trả tiền cho người bán theo quy định.
- Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ theo Mẫu số 02/TNDN, do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký và chịu trách nhiệm.
Đối với trường hợp này, nếu giá trị mua hàng hóa, dịch vụ trong ngày của từng hộ, cá nhân từ 5 triệu đồng trở lên, phải thanh toán không dùng tiền mặt.
Như vậy, nhận định “vì người bán là cá nhân kinh doanh nên không cần lập bảng kê” là chưa đúng. Chính cá nhân, hộ kinh doanh đáp ứng điều kiện doanh thu nêu trên là một trong các nhóm được áp dụng hồ sơ bảng kê.
3. Hợp đồng, thanh toán và biên bản giao hàng có thay bảng kê không?
Trong trường hợp áp dụng hồ sơ mua hàng không có hóa đơn theo quy định nêu trên, các giấy tờ đó không thay thế Bảng kê 02/TNDN. Hợp đồng, giao nhận và phiếu nhập kho là hồ sơ hỗ trợ chứng minh giao dịch thực tế; cần lưu cùng bảng kê và chứng từ chi trả.
Ngược lại, nếu người bán không đáp ứng điều kiện được áp dụng bảng kê và giao dịch không thuộc trường hợp ngoại lệ khác, công ty không thể tự lập bảng kê để thay hóa đơn chỉ vì người bán không cung cấp hóa đơn.
4. Cần kiểm tra thêm gì trước khi chốt?
- Công ty mua mặt hàng gì; người bán trực tiếp sản xuất hay mua đi bán lại?
- Người bán có doanh thu thuộc ngưỡng nào theo quy định áp dụng cho năm phát sinh?
- “Chưa bắt buộc dùng hóa đơn điện tử” là chưa bắt buộc hình thức nào, căn cứ vào quy định nào?
- Giá trị mua trong ngày từ cùng người bán và hình thức thanh toán?
- Giao dịch thuộc kỳ tính thuế nào?
Kết luận: nếu mua của cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế GTGT và thuộc trường hợp được mua không có hóa đơn theo quy định, công ty cần Bảng kê 02/TNDN và chứng từ chi trả, đồng thời đáp ứng các điều kiện chi phí được trừ khác. Chỉ có hợp đồng, thanh toán và giao nhận chưa đủ để kết luận được trừ.
Căn cứ đối chiếu: Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP; điểm a khoản 13 Điều 3 và Mẫu 02/TNDN kèm Thông tư 20/2026/TT-BTC. Nội dung này xét trường hợp mua hàng thông thường; thuê tài sản hoặc giao dịch đặc thù cần xem hồ sơ riêng.
Nguồn:
- Cổng Chính phủ — Thông tư 20/2026/TT-BTC: https://vanban.chinhphu.vn?pageid=27160&docid=217191
- Bản toàn văn tham khảo trên LuatVietnam — Điều 3 khoản 13: https://luatvietnam.vn/thue/thong-t...uat-thue-thu-nhap-doanh-nghiep-428454-d1.html
Chưa thể kết luận như vậy. Cần tách hai vấn đề: nghĩa vụ sử dụng hóa đơn của người bán và điều kiện chi phí được trừ khi tính thuế TNDN của công ty mua hàng.
1. Không phải cứ “cá nhân kinh doanh chưa bắt buộc dùng hóa đơn điện tử” là bên mua được tính chi phí không cần bảng kê
Bạn cần xác định người bán thuộc trường hợp nào, doanh thu của họ và giao dịch phát sinh vào thời điểm nào. Không nên chỉ căn cứ vào lời giải thích “chưa bắt buộc dùng hóa đơn điện tử”.
Đặc biệt, chưa thuộc diện bắt buộc áp dụng một hình thức hóa đơn điện tử nhất định, chẳng hạn hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, không tự động có nghĩa là người bán không có nghĩa vụ lập hóa đơn khi bán hàng.
2. Nếu mua hàng thuộc trường hợp được lập bảng kê thì vẫn phải lập Bảng kê 02/TNDN
Theo điểm a khoản 13 Điều 3 Thông tư 20/2026/TT-BTC, trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh — ngoài các nhóm đặc thù được liệt kê tại điểm này — có mức doanh thu dưới ngưỡng doanh thu chịu thuế GTGT, hồ sơ gồm:
- Chứng từ chi trả tiền cho người bán theo quy định.
- Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ theo Mẫu số 02/TNDN, do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký và chịu trách nhiệm.
Đối với trường hợp này, nếu giá trị mua hàng hóa, dịch vụ trong ngày của từng hộ, cá nhân từ 5 triệu đồng trở lên, phải thanh toán không dùng tiền mặt.
Như vậy, nhận định “vì người bán là cá nhân kinh doanh nên không cần lập bảng kê” là chưa đúng. Chính cá nhân, hộ kinh doanh đáp ứng điều kiện doanh thu nêu trên là một trong các nhóm được áp dụng hồ sơ bảng kê.
3. Hợp đồng, thanh toán và biên bản giao hàng có thay bảng kê không?
Trong trường hợp áp dụng hồ sơ mua hàng không có hóa đơn theo quy định nêu trên, các giấy tờ đó không thay thế Bảng kê 02/TNDN. Hợp đồng, giao nhận và phiếu nhập kho là hồ sơ hỗ trợ chứng minh giao dịch thực tế; cần lưu cùng bảng kê và chứng từ chi trả.
Ngược lại, nếu người bán không đáp ứng điều kiện được áp dụng bảng kê và giao dịch không thuộc trường hợp ngoại lệ khác, công ty không thể tự lập bảng kê để thay hóa đơn chỉ vì người bán không cung cấp hóa đơn.
4. Cần kiểm tra thêm gì trước khi chốt?
- Công ty mua mặt hàng gì; người bán trực tiếp sản xuất hay mua đi bán lại?
- Người bán có doanh thu thuộc ngưỡng nào theo quy định áp dụng cho năm phát sinh?
- “Chưa bắt buộc dùng hóa đơn điện tử” là chưa bắt buộc hình thức nào, căn cứ vào quy định nào?
- Giá trị mua trong ngày từ cùng người bán và hình thức thanh toán?
- Giao dịch thuộc kỳ tính thuế nào?
Kết luận: nếu mua của cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế GTGT và thuộc trường hợp được mua không có hóa đơn theo quy định, công ty cần Bảng kê 02/TNDN và chứng từ chi trả, đồng thời đáp ứng các điều kiện chi phí được trừ khác. Chỉ có hợp đồng, thanh toán và giao nhận chưa đủ để kết luận được trừ.
Căn cứ đối chiếu: Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP; điểm a khoản 13 Điều 3 và Mẫu 02/TNDN kèm Thông tư 20/2026/TT-BTC. Nội dung này xét trường hợp mua hàng thông thường; thuê tài sản hoặc giao dịch đặc thù cần xem hồ sơ riêng.
Nguồn:
- Cổng Chính phủ — Thông tư 20/2026/TT-BTC: https://vanban.chinhphu.vn?pageid=27160&docid=217191
- Bản toàn văn tham khảo trên LuatVietnam — Điều 3 khoản 13: https://luatvietnam.vn/thue/thong-t...uat-thue-thu-nhap-doanh-nghiep-428454-d1.html