Thiếu hụt dòng tiền thường không xảy ra đột ngột. Trước đó, doanh nghiệp đã xuất hiện những dấu hiệu như khách hàng trả chậm, tồn kho tăng, nghĩa vụ thanh toán tập trung hoặc phải liên tục sử dụng hạn mức vay ngắn hạn.
Để phát hiện sớm, doanh nghiệp có thể theo dõi một số chỉ số sau:
1. Số dư tiền dự kiến
Không chỉ nhìn số dư ngân hàng hiện tại, doanh nghiệp cần dự báo số tiền còn lại sau các khoản thu và chi trong những tuần tiếp theo.
Có thể thiết lập ngưỡng cảnh báo khi số dư dự kiến thấp hơn mức tiền tối thiểu cần duy trì để trả lương, thuế và các chi phí thiết yếu.
2. Dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh
Nếu doanh nghiệp có lợi nhuận nhưng dòng tiền kinh doanh liên tục âm, cần kiểm tra công nợ phải thu, hàng tồn kho và chính sách thanh toán.
3. Số ngày thu tiền bình quân
Chỉ số này cho biết doanh nghiệp mất bao nhiêu ngày để thu được tiền từ khách hàng.
Nếu thời gian thu tiền tăng dần, doanh thu có thể vẫn tốt nhưng lượng tiền bị chiếm dụng sẽ ngày càng lớn.
4. Công nợ quá hạn
Nên theo dõi:
5. Số ngày tồn kho
Tồn kho tăng nhanh hơn doanh thu là dấu hiệu tiền đang bị giữ trong nguyên vật liệu, sản phẩm dở dang hoặc thành phẩm chưa bán được.
Doanh nghiệp nên phân biệt tồn kho phục vụ sản xuất bình thường với hàng chậm luân chuyển.
6. Chênh lệch thời hạn thu và trả tiền
Nếu doanh nghiệp cho khách hàng nợ 60 ngày nhưng phải thanh toán nhà cung cấp trong 30 ngày, doanh nghiệp phải tự tài trợ khoảng chênh lệch 30 ngày.
Khoảng chênh lệch càng lớn thì nhu cầu vốn lưu động càng cao.
7. Nghĩa vụ thanh toán trong 4–13 tuần tới
Cần lập danh sách các khoản đến hạn như:
8. Mức sử dụng hạn mức vay ngắn hạn
Nếu doanh nghiệp thường xuyên sử dụng gần hết hạn mức hoặc phải đảo nợ để duy trì hoạt động, đây là dấu hiệu áp lực dòng tiền cần được phân tích ngay.
Trong thực tế, doanh nghiệp SME không nhất thiết phải xây dựng một hệ thống chỉ số phức tạp. Có thể bắt đầu bằng năm thông tin:
Để phát hiện sớm, doanh nghiệp có thể theo dõi một số chỉ số sau:
1. Số dư tiền dự kiến
Không chỉ nhìn số dư ngân hàng hiện tại, doanh nghiệp cần dự báo số tiền còn lại sau các khoản thu và chi trong những tuần tiếp theo.
Có thể thiết lập ngưỡng cảnh báo khi số dư dự kiến thấp hơn mức tiền tối thiểu cần duy trì để trả lương, thuế và các chi phí thiết yếu.
2. Dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh
Nếu doanh nghiệp có lợi nhuận nhưng dòng tiền kinh doanh liên tục âm, cần kiểm tra công nợ phải thu, hàng tồn kho và chính sách thanh toán.
3. Số ngày thu tiền bình quân
Chỉ số này cho biết doanh nghiệp mất bao nhiêu ngày để thu được tiền từ khách hàng.
Nếu thời gian thu tiền tăng dần, doanh thu có thể vẫn tốt nhưng lượng tiền bị chiếm dụng sẽ ngày càng lớn.
4. Công nợ quá hạn
Nên theo dõi:
- Tổng công nợ đã quá hạn;
- Tỷ lệ công nợ quá hạn trên tổng phải thu;
- Các khách hàng có số dư lớn;
- Số ngày quá hạn của từng khoản nợ.
5. Số ngày tồn kho
Tồn kho tăng nhanh hơn doanh thu là dấu hiệu tiền đang bị giữ trong nguyên vật liệu, sản phẩm dở dang hoặc thành phẩm chưa bán được.
Doanh nghiệp nên phân biệt tồn kho phục vụ sản xuất bình thường với hàng chậm luân chuyển.
6. Chênh lệch thời hạn thu và trả tiền
Nếu doanh nghiệp cho khách hàng nợ 60 ngày nhưng phải thanh toán nhà cung cấp trong 30 ngày, doanh nghiệp phải tự tài trợ khoảng chênh lệch 30 ngày.
Khoảng chênh lệch càng lớn thì nhu cầu vốn lưu động càng cao.
7. Nghĩa vụ thanh toán trong 4–13 tuần tới
Cần lập danh sách các khoản đến hạn như:
- Tiền lương và bảo hiểm;
- Thuế;
- Thanh toán nhà cung cấp;
- Nợ vay và lãi vay;
- Chi đầu tư;
- Các hợp đồng hoặc khoản chi lớn đã cam kết.
8. Mức sử dụng hạn mức vay ngắn hạn
Nếu doanh nghiệp thường xuyên sử dụng gần hết hạn mức hoặc phải đảo nợ để duy trì hoạt động, đây là dấu hiệu áp lực dòng tiền cần được phân tích ngay.
Trong thực tế, doanh nghiệp SME không nhất thiết phải xây dựng một hệ thống chỉ số phức tạp. Có thể bắt đầu bằng năm thông tin:
- Số dư tiền hiện tại;
- Số dư tiền dự kiến trong 13 tuần;
- Công nợ phải thu quá hạn;
- Các khoản phải trả sắp đến hạn;
- Mức sử dụng hạn mức vay.