@xuantham . Những gì chị nói đúng là rất chặt chẽ và đúng bản chất. Tuy nhiên như em nói bọn Tây nó có cách tiếp cận rất hay: Không hàn lâm quá các vấn đề mà làm sao đơn giản nhất có thể, tính ứng dụng cao. Mặt khác cách phân tích trong sách giáo khoa Việt Nam lại không thể hiện là tại sao nên phân tích như vậy.
Về phân tích biến động chi phí vật liệu: thông thường trong các doanh nghiệp áp dụng hệ thống chi phí theo định mức thì việc phân tích chủ yếu được thực hiện bằng cách so sánh thực tế với định mức. Việc so sánh giữa kỳ này với kỳ trước thì không có nhiều giá trị lắm cho việc kiểm soát.
Công thức phân tích áp dụng theo lý thuyết như chị đã nói có trường hợp không thật sự hữu hiệu. Trường hợp nếu lượng mua bằng lượng sử dụng thì việc phân tích đó có ý nghĩa. Tuy nhiên nếu lượng mua khác lượng sử dụng thì lượng nào được sử dụng để phân tích biến động do giá, biến động do lượng?
Thông thường biến động do giá thường liên quan hệ bộ phận thu mua và
nó cần được tính toán khi mua thay vì khi sử dụng vật liệu. Điều này sẽ cung cấp thông tin để đánh giá kết quả thực hiện một cách kịp thời. Do đó phân tích biến động về giá sẽ tính theo lượng thực tế mua.
Biến động về lượng thì đương nhiên là tính theo lượng thực tế sử dụng. Bộ phận có trách nhiệm với biến động lượng thông thường là các bộ phận sản xuất. Chênh lệch giữa lượng thực tế sử dụng và lượng định mức được nhân với
giá định mức. Tại sao lại tính theo giá định mức? Một mặt để tổng biến động lượng + biến động giá = Tổng biến động (khi lượng thực tế mua = lượng thực tế sử dụng). Mặt khác sử dụng giá định mức để đánh giá bộ phận sản xuất sẽ tốt hơn vì nó không bị ảnh hưởng bởi đơn giá vật liệu mua vào.